ترمیم دندان شکسته عقب یکی از رایجترین درمانهای ترمیمی در دندانپزشکی است؛ زیرا دندانهای عقبی هنگام جویدن و خرد کردن غذا، بیشترین فشار را تحمل میکنند و به همین دلیل بیشتر در معرض ترکخوردگی یا شکستگی قرار دارند. در بسیاری از موارد، اگر آسیب بهموقع تشخیص داده شود، میتوان دندان را بدون نیاز به کشیدن حفظ کرد و عملکرد طبیعی آن را بازگرداند.
در این راهنما از کلینیک دندانپزشکی مدرن، علت شکستن دندانهای عقب، روشهای مختلف ترمیم، مدت زمان درمان و تفاوت درمان دندانهای عقب و جلو را بهطور کامل بررسی میکنیم.
دلیل های شکستن دندان های عقب
دندانهای عقب یا دندانهای آسیای کوچک و بزرگ، بیشترین نیروی جویدن را تحمل میکنند. همین ویژگی باعث میشود احتمال ترکخوردگی یا شکستگی آنها نسبت به دندانهای جلویی بیشتر باشد. البته شکستگی همیشه به معنای ضعیف بودن دندان نیست؛ گاهی چند عامل مختلف در کنار هم باعث کاهش استحکام دندان میشوند.
جویدن غذاهای بسیار سفت
شایعترین علت دندان شکسته عقب، وارد شدن فشار بیش از حد هنگام جویدن غذاهای سفت مانند یخ، تهدیگ، آبنباتهای سخت یا شکستن مغزها با دندان است. این فشار میتواند ترکهای ریزی ایجاد کند که به مرور زمان گسترش یافته و به شکستگی منجر شوند.
پوسیدگیهای گسترده
زمانی که پوسیدگی بخش زیادی از بافت دندان را از بین میبرد، دیوارههای باقیمانده مقاومت کمتری در برابر نیروهای جویدن خواهند داشت. در چنین شرایطی، حتی جویدن غذاهای معمولی نیز ممکن است باعث شکستن دندان شود.
پرکردگیهای قدیمی یا وسیع
دندانهایی که بخش زیادی از تاج آنها با مواد ترمیمی بازسازی شده است، نسبت به دندان سالم استحکام کمتری دارند. اگر ساختار طبیعی دندان به میزان قابل توجهی از بین رفته باشد، احتمال شکستگی در اثر فشارهای روزمره افزایش پیدا میکند.
دندانقروچه (براکسیسم)
فشار مداوم دندانها روی یکدیگر، بهویژه هنگام خواب، یکی از عوامل مهم ایجاد ترکهای میکروسکوپی در مینای دندان است. در صورت ادامه این عادت، ترکها ممکن است به شکستگیهای قابل مشاهده تبدیل شوند.
ضربه و حوادث
افتادن، تصادف، ضربه به فک یا جویدن اجسام غیرخوراکی نیز میتوانند باعث شکستن دندانهای عقب شوند. شدت آسیب در این شرایط به نوع ضربه و وضعیت اولیه دندان بستگی دارد.
فرسایش طبیعی دندان با افزایش سن
با گذشت زمان، مینای دندان در اثر سالها جویدن و تغییرات طبیعی، تا حدی مقاومت خود را از دست میدهد. به همین دلیل، در برخی افراد مسن، احتمال شکستگی دندانهای عقب حتی بدون وارد شدن ضربه شدید نیز افزایش پیدا میکند.
چه شکستگیهایی قابل ترمیم هستند؟
همه شکستگیهای دندان شرایط یکسانی ندارند. اگر شکستگی تنها بخش تاج دندان را درگیر کرده باشد و ریشه و بافتهای نگهدارنده سالم باشند، معمولاً میتوان دندان را با روشهایی مانند کامپوزیت، اینله، آنله یا روکش ترمیم کرد.اما اگر شکستگی تا ریشه امتداد پیدا کرده باشد یا باعث از بین رفتن بخش زیادی از ساختار دندان شود، ممکن است درمانهای پیچیدهتری مانند درمان ریشه یا در برخی موارد کشیدن دندان لازم باشد.
✦ به نقل از aae
“There are many different types of cracked teeth. The treatment and outcome for your tooth depend on the type, location, and extent of the crack.”
ترجمه:انواع مختلفی از ترک خوردگی دندان وجود دارد. درمان و نتیجه آن برای دندان شما به نوع، محل و میزان ترک بستگی دارد.
انواع روش ترمیم دندان شکسته عقب
انتخاب روش مناسب برای ترمیم دندان شکسته عقب به عواملی مانند میزان شکستگی، سلامت ریشه، وضعیت پالپ (عصب دندان)، مقدار بافت باقیمانده و محل قرارگیری دندان بستگی دارد. دندانپزشک پس از معاینه و بررسی تصاویر رادیوگرافی، روشی را انتخاب میکند که علاوه بر حفظ استحکام دندان، عملکرد طبیعی آن هنگام جویدن را نیز بازگرداند.
| مناسب برای | محدودیت | مزیت اصلی | روش درمان |
| شکستگیهای کوچک تا متوسط | مناسب شکستگیهای وسیع نیست | حفظ بافت سالم دندان، انجام درمان در یک جلسه | کامپوزیت |
| شکستگیهای متوسط | نیاز به ساخت در لابراتوار | استحکام بیشتر نسبت به کامپوزیت و حفظ بخش زیادی از دندان | اینله و آنله |
| شکستگیهای گسترده یا دندانهای ضعیف | نیاز به تراش بخشی از دندان | محافظت کامل از تاج دندان و افزایش دوام | روکش دندان |
| آسیب پالپ یا عفونت دندان | درمان در چند جلسه انجام میشود | حفظ دندان و جلوگیری از گسترش عفونت | درمان ریشه همراه با روکش |
ترمیم با کامپوزیت
کامپوزیت دندان یکی از رایجترین روشها برای ترمیم دندان شکسته عقب است؛ البته زمانی که شکستگی محدود باشد و بخش زیادی از تاج دندان از بین نرفته باشد. در این روش، دندانپزشک از مواد همرنگ دندان برای بازسازی قسمت شکسته استفاده میکند و پس از شکلدهی و تاباندن نور مخصوص، ترمیم سخت و آماده استفاده میشود.
مهمترین مزیت کامپوزیت، حفظ حداکثری بافت سالم دندان و انجام درمان در یک جلسه است. با این حال، اگر شکستگی بسیار وسیع باشد یا فشار زیادی هنگام جویدن به دندان وارد شود، ممکن است روشهای مقاومتر انتخاب مناسبتری باشند.
اینله و آنله (InlayوOnlay)
اگر شکستگی از یک پرکردگی ساده بزرگتر باشد اما هنوز نیازی به روکش کامل وجود نداشته باشد، دندانپزشک ممکن است اینله یا آنله را پیشنهاد دهد. این ترمیمها معمولاً از سرامیک یا مواد مقاوم دیگر ساخته میشوند و پس از قالبگیری یا اسکن دیجیتال، در لابراتوار آماده شده و روی دندان نصب میشوند.
مزیت اصلی اینله و آنله، استحکام بالا و تطابق دقیق با ساختار دندان است. همچنین نسبت به روکش، بافت سالم بیشتری از دندان حفظ میشود؛ به همین دلیل، این روش یک درمان محافظهکارانه محسوب میشود.
روکش دندان
در برخی موارد که بخش زیادی از ساختار تاج از بین رفته یا کاسپهای دندان تضعیف شدهاند، روکش یا سایر ترمیمهای پوششدهنده کاسپ میتوانند گزینه مناسبی باشند. روکش دندان مانند یک پوشش محافظ، تمام قسمت قابل مشاهده دندان را میپوشاند و احتمال شکستگی مجدد را کاهش میدهد.
اگرچه برای قرار دادن روکش معمولاً بخشی از دندان تراشیده میشود، اما این روش در دندانهای عقبی که فشار زیادی را تحمل میکنند، میتواند دوام و عملکرد بسیار مناسبی داشته باشد.
درمان ریشه و سپس ترمیم
گاهی شکستگی تنها به تاج دندان محدود نیست و پالپ یا عصب دندان نیز آسیب میبیند. در چنین شرایطی، ابتدا درمان ریشه (عصبکشی) انجام میشود تا بافت عفونی یا ملتهب از داخل دندان خارج شود. پس از تکمیل درمان و اطمینان از سلامت ریشه، دندان با روکش یا سایر روشهای مناسب بازسازی میشود.
هدف از این درمان، حفظ دندان طبیعی و جلوگیری از کشیدن آن است. در بسیاری از موارد، حتی دندانهایی که آسیب قابل توجهی دیدهاند نیز با درمان مناسب میتوانند سالها عملکرد طبیعی خود را حفظ کنند.
مدت زمان ترمیم دندان شکسته عقب
مدت زمان ترمیم دندان شکسته عقب به نوع شکستگی و روش درمان بستگی دارد. اگر آسیب محدود باشد و درمان با کامپوزیت انجام شود، معمولاً کل فرایند در ۳۰ تا ۹۰ دقیقه و طی یک جلسه به پایان میرسد.
اما اگر دندان به درمان ریشه، اینله، آنله یا روکش نیاز داشته باشد، درمان ممکن است در دو یا چند جلسه انجام شود. در این موارد، ساخت ترمیمهای لابراتواری نیز چند روز زمان میبرد و تا آماده شدن ترمیم نهایی، در صورت نیاز از ترمیم یا روکش موقت استفاده میشود.
همچنین وجود التهاب یا عفونت میتواند مدت درمان را افزایش دهد؛ زیرا در برخی بیماران ابتدا باید مشکل زمینهای برطرف شود و سپس ترمیم دائمی انجام گیرد. به همین دلیل، زمان درمان برای همه افراد یکسان نیست و پس از معاینه دقیق توسط دندانپزشک مشخص میشود.
ترمیم دندان شکسته عقب و جلو متفاوت است؟
اگرچه هدف اصلی در هر دو درمان، حفظ دندان و بازگرداندن عملکرد طبیعی آن است، اما ترمیم دندان شکسته عقب و دندانهای جلویی از نظر نوع درمان، مواد مورد استفاده و معیارهای انتخاب روش تفاوتهای مهمی دارند. علت این تفاوت، نقش متفاوت این دو گروه از دندانها در دهان است.
دندانهای جلویی بیشتر در زیبایی لبخند، صحبت کردن و گاز زدن غذا نقش دارند؛ بنابراین در ترمیم آنها، هماهنگی رنگ، فرم و شفافیت دندان اهمیت زیادی دارد. به همین دلیل، روشهایی مانند کامپوزیتهای زیبایی یا ونیر بیشتر برای دندانهای جلویی استفاده میشوند.
در مقابل، دندان شکسته عقب هنگام جویدن بیشترین فشار را تحمل میکند. در نتیجه، استحکام و مقاومت ترمیم در این ناحیه اهمیت بیشتری نسبت به زیبایی دارد. به همین دلیل، در شکستگیهای وسیع دندانهای عقب، دندانپزشک ممکن است اینله، آنله یا روکش را به کامپوزیت ترجیح دهد تا احتمال شکستگی مجدد کاهش یابد.
یکی دیگر از تفاوتها، نحوه توزیع نیروهای جویدن است. اگر ترمیم دندانهای عقب بهدرستی تنظیم نشود، ممکن است فشار نامتعادل هنگام بستن دهان ایجاد شود. به همین دلیل، بررسی و تنظیم بایت در ترمیم دندانهای عقب اهمیت ویژهای دارد.
از سوی دیگر، در بسیاری از شکستگیهای کوچک دندانهای جلویی، امکان انجام درمانهای محافظهکارانه با حداقل تراش دندان وجود دارد؛ اما در دندانهای عقبی، زمانی که بخش زیادی از تاج از بین رفته باشد، برای تأمین استحکام کافی معمولاً به ترمیمهای مقاومتر مانند روکش نیاز خواهد بود.
در نهایت، نمیتوان گفت یک روش برای همه شکستگیها بهترین انتخاب است. دندانپزشک با بررسی محل شکستگی، میزان بافت باقیمانده، وضعیت پالپ، الگوی جویدن و نیازهای عملکردی بیمار،به افزایش احتمال حفظ دندان و دوام مناسب ترمیم کمک میکند.
ترمیم اصولی، بهترین راه برای حفظ دندان شکسته
شکستگی دندانهای عقب همیشه به معنای از دست رفتن دندان نیست. در بسیاری از موارد، اگر ترمیم دندان شکسته عقب در زمان مناسب انجام شود، میتوان عملکرد طبیعی دندان را حفظ کرد و از درمانهای پیچیدهتر مانند کشیدن دندان یا جایگزینی آن جلوگیری کرد. انتخاب روش درمان نیز باید بر اساس میزان شکستگی، سلامت ریشه و شرایط هر بیمار انجام شود، نه صرفاً نوع ظاهری آسیب.
اگر احساس درد، حساسیت یا شکستگی در یکی از دندانهای عقب خود دارید، بهتر است مراجعه به دندانپزشک را به تعویق نیندازید. دندانپزشکان کلینیک دندانپزشکی مدرن با استفاده از معاینه دقیق، تصویربرداری و روشهای درمانی نوین، مناسبترین راهکار را برای حفظ دندان و بازگرداندن عملکرد طبیعی آن انتخاب میکنند تا بتوانید با اطمینان و آسودگی از سلامت لبخند خود محافظت کنید.
اگه یه گوشه از پرکردگی دندون عقب شکسته ولی درد نداریم، باید همون روز بریم دکتر یا چند روز میشه صبر کرد؟
اگه ترک دندون عقب تا زیر لثه رفته باشه، با عصبکشی و روکش میشه نگهش داشت یا حتما باید کشیده بشه؟
اگه یه گوشه از پرکردگی دندون عقب شکسته ولی درد نداریم، باید همون روز بریم دکتر یا چند روز میشه صبر کرد؟
سلامد وقت بخیر. موردی ندارد ولی بهتر است زودتر به دندان پزشک مراجعه کنید.
اگه ترک دندون عقب تا زیر لثه رفته باشه، با عصبکشی و روکش میشه نگهش داشت یا حتما باید کشیده بشه؟
سلام وقت بخیر. در ابتدا باید پزشک معاینه کند و اگر جای نگه داری باشد میتوان دندان را نگه داشت.