حتما از خودتان می پرسید انواع ایمپلنت دندان چیست و چه مزایایی دارد؟ باید بدانید که ایمپلنت دندان یکی از پیشرفتهترین روشهای جایگزینی دندانهای از دسترفته است که به دلیل دوام بالا، ظاهر طبیعی و عملکرد مشابه دندان واقعی محبوب شده است. با پیشرفت فناوری انواع مختلفی از ایمپلنتها با تفاوت در روش جراحی، جنس و تکنیک نصب توسعه یافتهاند.
انتخاب بهترین نوع ایمپلنت به عواملی مانند وضعیت استخوان فک، تعداد دندانهای از دسترفته شرایط سلامتی بیمار و تشخیص دندانپزشک بستگی دارد. با توجه به اهمیت این موارد در ادامه قصد داریم تا شما را با انواع مختلف ایمپلنت آشنا سازیم:
انواع ایمپلنت دندان بر اساس پایه و محل قرارگیری
در این نوع دستهبندی، ایمپلنتها بر اساس نوع پایه و محل قرارگیری آنها طبقهبندی میشوند. مهمترین انواع در این گروه عبارتاند از ایمپلنت اندوستئال، ایمپلنت سابپریوستئال و ایمپلنت زیگوماتیک و مینی ایمپلنت که در ادامه به بررسی آنها خواهیم پرداخت.
ایمپلنت دندان اندوستئال
ایمپلنتهای اندوستئال (پیچی معمولی )یکی از رایجترین و پرکاربردترین انواع ایمپلنت دندان هستند که مستقیماً در داخل استخوان فک قرار داده میشود. این نوع ایمپلنت در واقع پایه پیچمانندی از جنس تیتانیوم است که مستقیما داخل استخوان کاشته میشود تا پس از طی فرایند اسئواینتگریشن (فرایند جوش خوردن پایه با استخوان) بهطور کامل با استخوان فک جوش بخورد. پس از تثبیت این پایه، قطعهای به نام اباتمنت روی آن قرار میگیرد و روکش دندان روی آن نصب میشود.
بیشتر درمانهای ایمپلنت امروزی با استفاده از این نوع انجام میشود، زیرا استحکام بالا، دوام طولانی و شباهت عملکردی زیاد به ریشه طبیعی دندان دارد. با این حال برای انجام ایمپلنت اندوستئال باید تراکم و حجم استخوان فک کافی باشد و در غیر این صورت ممکن است پیش از کاشت، نیاز به پیوند استخوان وجود داشته باشد.
ایمپلنت سابپریوستئال
ایمپلنت دندان سابپریوستئال نوعی دیگر از انواع ایمپلنت است که در آن، پایه بهجای قرار گرفتن داخل استخوان، روی سطح استخوان فک و زیر لثه قرار میگیرد. در این روش، یک فریم فلزی سفارشی روی استخوان فک قرار داده میشود و پایههای آن بیرون از لثه باقی میمانند تا تاج دندان روی آنها نصب شود. این نوع ایمپلنت برای بیمارانی مناسب است که ارتفاع یا ضخامت استخوان فک آنها برای ایمپلنت اندوستئال کافی نیست.
امروزه با دیجیتالی شدن فرایندهای طراحی و ساخت، ایمپلنت سابپریوستئال دیگر یک روش قدیمی محسوب نمیشود و حتی در برخی موارد برای کاهش مدت درمان و در مواردی کاهش نیاز به پیوند استخوان، بهعنوان گزینهای مؤثر مورد استفاده قرار میگیرد.
ایمپلنت دندان زیگوماتیک
زیگوماتیک نوعی ایمپلنت تخصصی است و برای بیمارانی استفاده میشود که دچار تحلیل شدید استخوان در فک بالا هستند و امکان استفاده از ایمپلنتهای معمولی را ندارند. هنگامی که شما ایمپلنت دندان زیگوماتیک را انجام می دهید پایه ایمپلنت به جای استخوان فک بالا در استخوان گونه که به آن استخوان زیگوماتیک گفته میشود قرار میگیرد.
این استخوان از استحکام بالایی برخوردار است و پایهای محکم برای نگهداری ایمپلنت فراهم می کند. ایمپلنت زیگوماتیک در مواردی از انواع ایمپلنت دندان به کار میرود که بیمار نمیخواهد یا نمیتواند جراحی پیوند استخوان انجام دهد.
مینی ایمپلنت
مینی ایمپلنتها یکی دیگر از انواع ایمپلنت هستند که نسبت به ایمپلنتهای معمولی، قطر کمتری دارند. این ویژگی باعث میشود تا در شرایط درمانی خاصی مورد استفاده قرار گیرد که بیمار دچار تحلیل استخوان فک شده است و پهنا و عرضی کمتر از حالت عادی دارد. هرچند شرایط استفاده فقط به این مورد محدود نمیشود و باید عوامل دیگری نیز بررسی شود. به همین خاطر تصمیم نمایی با دندانپزشک است
| نوع ایمپلنت | محل قرارگیری پایه | مناسب برای چه افرادی | مزایا | محدودیتها |
| ایمپلنت اندوستئال | داخل استخوان فک | افرادی با تراکم و حجم استخوان کافی | استحکام بالا، دوام طولانی، شباهت زیاد به ریشه طبیعی دندان، رایجترین روش | در صورت کمبود استخوان ممکن است نیاز به پیوند استخوان باشد |
| ایمپلنت سابپریوستئال | روی سطح استخوان فک و زیر لثه | بیمارانی با ارتفاع یا ضخامت کم در هر دو استخوان فک | عدم نیاز به پیوند استخوان، طراحی سفارشی دیجیتال | نیاز به دقت و مهارت بالا، هزینه بالاتر |
| ایمپلنت زیگوماتیک | استخوان گونه (زیگوماتیک) | بیماران با تحلیل شدید استخوان فک بالا | کاهش یا حذف پیوند استخوان، ایجاد پایه بسیار محکم مناسب فک بالا | جراحی پیچیدهتر، نیاز به جراح متخصص و باتجربه |
| مینی ایمپلنت | داخل استخوان فک (با قطر کمتر از ایمپلنتهای معمولی) | افرادی با فضای کم بین دندانها یا تراکم استخوان محدود، همچنین برای تثبیت دندان مصنوعی | جراحی سادهتر و کمتهاجمی، زمان درمان کوتاهتر، هزینه کمتر | استحکام و تحمل فشار کمتر نسبت به ایمپلنتهای استاندارد، محدودیت در برخی کاربردها |
انواع ایمپلنت دندان بر اساس جنس پایه
در این نوع دستهبندی جنس ایمپلنت معیار اصلی است. رایجترین گزینهها شامل ایمپلنتهای تیتانیومی و ایمپلنتهای زیرکونیا هستند که هر کدام ویژگیها و کاربردهای خاص خود را دارند.
ایمپلنت تیتیانیومی
ایمپلنت تیتانیومی یکی از رایجترین و پرکاربردترین انواع ایمپلنت دندان است که سالهاست در درمانهای دندانپزشکی مورد استفاده قرار میگیرد. در این نوع ایمپلنت، پایهای از جنس فلز تیتانیوم در داخل استخوان فک قرار داده میشود تا نقش ریشه دندان از دسترفته را ایفا کند. تیتانیوم به دلیل سازگاری بالا با بافتهای بدن و مقاومت زیاد در برابر فشار و خوردگی، گزینهای بسیار مناسب برای ساخت ایمپلنت محسوب میشود.
یکی از مهمترین ویژگیهای ایمپلنت تیتانیومی توانایی آن در ایجاد اتصال مستقیم با استخوان فک است. این فرایند باعث میشود پایه ایمپلنت بهطور محکم در استخوان ثابت شود و استحکام بالایی داشته باشد. به همین دلیل ایمپلنتهای تیتانیومی دوام و طول عمر بالایی دارند و در صورت مراقبت صحیح میتوانند سالها بدون مشکل مورد استفاده قرار بگیرند. امروزه بخش زیادی از درمانهای ایمپلنت دندان با استفاده از این نوع ایمپلنت انجام میشود.
ایمپلنت دندان زیرکونیا (سرامیکی)
ایمپلنت دندان زیرکونیا (سرامیکی) نوعی ایمپلنت بدون فلز است که از مادهای سرامیکی به نام زیرکونیا ساخته میشود. این ماده کاملاً زیستسازگار است و برای افرادی طراحی شده که نسبت به فلزات، از جمله تیتانیوم، حساسیت دارند یا نمیتوانند از ایمپلنت تیتانیومی استفاده کنند. برخلاف تصور رایج ایمپلنت زیرکونیا یک گزینه زیباییمحور انواع ایمپلنت دندان نیست و به دلیل ماهیت سرامیکی خود لزوماً بر افزایش زیبایی لبخند تأثیر قابل توجهی ندارد، زیرا بخش اصلی ایمپلنت در زیر لثه قرار میگیرد و قابل مشاهده نیست.
زیرکونیا به دلیل سازگاری بالا با بافت بدن و مقاومت مناسب در سالهای اخیر به عنوان جایگزینی برای افراد با حساسیت فلزی مطرح شده است. سطح صاف آن نیز میتواند به کاهش تجمع پلاک کمک کرده و شرایط بهتری برای سلامت لثه ایجاد کند.
خواندن مقاله “مقایسه ایمپلنت تیتانیومی و زیرکونیا” پیشنهاد میشود.
| نوع ایمپلنت | ویژگی اصلی | کاربرد اصلی | مزایا | محدودیتها |
| تیتانیومی | سازگاری بالا با استخوان و استحکام زیاد | جایگزینی ریشه دندانهای از دسترفته | دوام بالا، اتصال قوی به استخوان، سابقه موفقیت طولانی | در موارد نادر حساسیت به فلز، ممکن است لبه فلزی در لثه نازک دیده شود |
| زیرکونیا | زیستسازگاری بالا و ظاهر سفید | مناسب افراد حساس به فلز یا با لثه نازک | بدون فلز، ظاهر طبیعیتر، تجمع پلاک کمتر | انعطاف کمتر نسبت به تیتانیوم، گزینههای درمانی محدودتر |
انواع ایمپلنت دندان (بر اساس روش و پروتکل درمانی)
برخی از اصطلاحات ایمپلنت دندان که شما معمولا در تبلیغات با آن روبرو میشوید در واقع به روش انجام و پروتکل درمانی اشاره دارند نه نوع ایمپلنت. از جمله این روشها میتوان به ایمپلنت فوری، ایمپلنت دیجیتال و ایمپلنت یکروزه اشاره کرد که بسته به شرایط بیمار ممکن است در کنار انواع مختلف ایمپلنت استفاده شوند. همچنین All-on-4 و All-on-6 و اوردنچر نیز جزئی دیگر از انواع ایمپلنت محسوب میشوند که بر پایه پروتز کامل هستند.
ایمپلنت دندان فوری
در علم دندانپزشکی ایمپلنت دندان فوری یکی از روشهای نوین انواع ایمپلنت دندان است که در آن پایه ایمپلنت بلافاصله پس از کشیدن دندان در همان جلسه در داخل استخوان فک قرار داده میشود. در روشهای سنتی پس از کشیدن دندان چند ماه زمان لازم است تا استخوان و بافت لثه ترمیم شود و سپس ایمپلنت انجام شود اما در ایمپلنت فوری این فاصله زمانی حذف یا بسیار کوتاه میشود. این روش باعث کاهش مدت زمان درمان و تعداد جلسات مراجعه به دندانپزشک میشود و در بسیاری از موارد میتوان در مدت کوتاهتری به نتیجه نهایی رسید.
برای انجام ایمپلنت فوری وضعیت استخوان فک، سلامت لثه و نبود عفونت در محل دندان کشیده شده بسیار اهمیت دارد. اگر شرایط مناسب باشد دندانپزشک میتواند بلافاصله پس از خارج کردن دندان آسیبدیده، پایه ایمپلنت را در همان محل قرار دهد و در برخی موارد حتی یک روکش موقت نیز روی آن نصب کند تا ظاهر دندان حفظ شود.
ایمپلنت دندان یکروزه
اگر قصد انجام ایمپلنت دندان یکروزه را دارید باید بدانید که ابتدا نیاز به بررسی دقیق وضعیت استخوان فک به وسیله عکسبرداری است. بعد از این مرحله دندانپزشک پایه تیتانیومی ایمپلنت را در استخوان فک قرار میدهد و بلافاصله یک روکش موقت روی آن نصب میکند تا ظاهر و عملکرد دندان تا حد زیادی حفظ شود.
این تکنیک باعث میشود بیمار در مدت کوتاهی لبخند و توانایی جویدن خود را بازیابد و نیاز به چندین جلسه طولانی درمانی کاهش پیدا کند. البته موفقیت ایمپلنت یکروزه به عواملی مانند سلامت لثه، کیفیت و حجم استخوان فک و رعایت مراقبتهای پس از درمان بستگی دارد. به همین دلیل پیش از انجام آن ارزیابی کامل توسط دندانپزشک ضروری است تا مشخص شود آیا بیمار گزینه مناسبی برای این نوع ایمپلنت دندان هست یا خیر؟
ایمپلنت دندان دیجیتال
نوع دیگر انواع ایمپلنت دندان، ایمپلنت دیجیتال است که یکی از روشهای پیشرفته محسوب می شود. در این روش از فناوریهای دیجیتال مانند اسکن سهبعدی، تصویربرداری CBCT و نرمافزارهای تخصصی برنامهریزی استفاده می شود.
برای انجام این نوع ابتدا از فک و دندانهای بیمار اسکن دقیق دیجیتالی تهیه می گردد و سپس متخصص لابراتوار با کمک نرمافزارهای مخصوص، محل دقیق قرارگیری ایمپلنت را با دقت بسیار بالا طراحی میکند. پس از آن یک سرجیکال گاید جراحی ساخته میشود که به دندانپزشک کمک میکند ایمپلنت را در موقعیت از پیش تعیینشده و با کمترین خطا و با سرعت بیشتر در استخوان فک قرار دهد.
ایمپلنت All-on-4 و All-on-6
روشهای درمانی ایمپلنت All-on-4 و All-on-6 از تکنیکهای خاص بازسازی کامل دندانها هستند که با تعداد کمتری ایمپلنت انجام میشوند. در این روشها چهار یا شش ایمپلنت در استخوان فک قرار داده میشود و معمولاً برخی از آنها بهصورت زاویهدار کاشته میشوند تا از حداکثر حجم استخوان موجود استفاده شود. این ویژگی یکی از تفاوتهای اصلی این روشها با ایمپلنت کامل فک معمولی است.
اوردنچر بر پایه ایمپلنت
اوردنچر نوعی پروتز متحرک است که روی چند پایه ایمپلنت (معمولاً ۲ تا ۴ پایه) قرار میگیرد و به آنها متصل میشود. این روش نسبت به دندان مصنوعی معمولی ثبات بیشتری دارد، اما برخلاف ایمپلنت کامل فک، پروتز آن کاملاً ثابت نیست و امکان خارج کردن آن توسط بیمار وجود دارد.
| روش ایمپلنت | مناسب برای | مهمترین مزیت | مهمترین محدودیت |
| ایمپلنت فوری | وقتی استخوان و لثه سالم و بدون عفونت باشد | کاهش زمان درمان و تعداد جلسات | فقط در شرایط مناسب استخوان و لثه قابل انجام است |
| ایمپلنت یکروزه | بیماران با استخوان و لثه سالم | بازگشت سریع ظاهر و عملکرد دندان | نیاز به ارزیابی دقیق و رعایت مراقبتها |
| ایمپلنت دیجیتال | وقتی دقت بالا در محل کاشت مهم است | دقت بیشتر و کاهش خطای جراحی | نیاز به تجهیزات و تخصص ویژه |
| All-on-4 | بیدندانها با تحلیل استخوان که پروتز ثابت میخواهند | تعداد ایمپلنت کمتر و معمولاً نیاز کمتر به پیوند استخوان | وابستگی زیاد طرح درمان به سلامت همان ۴ ایمپلنت |
| All-on-6 | بیدندانها با استخوان کافی و انتظارات بالا از استحکام | پخش بهتر نیرو و پایداری بیشتر از All-on-4 | نیاز به استخوان بیشتر و هزینه بالاتر |
| اوردنچر متکی بر ایمپلنت | بیدندانها، مخصوصاً فک پایین با دستدندان لق | ثبات خیلی بهتر از دستدندان معمولی با هزینه کمتر از پروتز ثابت | پروتز متحرک است و باید هر روز خارج و تمیز شود |
انواع ایمپلنت دندان بر اساس تعداد دندانهای جایگزینشده
در این دستهبندی از انواع ایمپلنت دندان، تعداد دندانهایی که قرار است با ایمپلنت جایگزین شوند معیار اصلی است. بر این اساس درمان میتواند به صورت ایمپلنت تکدندانی، ایمپلنت چند واحدی یا ایمپلنت کامل فک انجام شود.
ایمپلنت دندان تکدندانی
در ایمپلنت تکدندانی، یک پایه ایمپلنت در استخوان فک قرار داده میشود تا جایگزین ریشه یک دندان از دسترفته شود و سپس یک روکش دندان روی آن نصب میگردد. این روش زمانی استفاده میشود که تنها یک دندان از دست رفته باشد و هدف جایگزینی همان دندان بدون درگیر کردن دندانهای مجاور است.
ایمپلنت دندان چند واحدی
ایمپلنت چند واحدی زمانی کاربرد دارد که چند دندان مجاور از دست رفته باشند. در این حالت لزوماً برای هر دندان یک ایمپلنت جداگانه قرار داده نمیشود؛ بلکه ممکن است چند پایه ایمپلنت در نقاط مناسب فک قرار داده شود و چند روکش یا یک بریج دندانی روی آنها نصب گردد. برای مثال در برخی موارد برای جایگزینی سه دندان، دو پایه ایمپلنت به عنوان تکیهگاه استفاده میشود.
ایمپلنت کامل فک (Full Arch Implant)
ایمپلنت کامل فک برای جایگزینی تمام دندانهای یک فک به کار میرود. در این روش چند پایه ایمپلنت در استخوان فک قرار داده میشود و یک پروتز کامل دندانی روی آنها نصب میگردد. در بسیاری از موارد برای بازسازی کامل دندانهای فک بالا حدود ۸ ایمپلنت و برای فک پایین حدود ۷ ایمپلنت استفاده میشود تا یک قوس کامل دندانی بهصورت ثابت بازسازی شود. البته میتوان اوردنچر و ایمپلنتهای All-on-4 و All-on-6 را جزء ایمپلنتهای فول فک در نظر گرفت
| نوع ایمپلنت | تعداد دندانهای جایگزینشده | تعداد پایههای ایمپلنت | کاربرد اصلی |
| ایمپلنت تکدندانی | یک دندان | ۱ پایه | جایگزینی یک دندان از دسترفته |
| ایمپلنت چند واحدی | چند دندان مجاور | کمتر یا مساوی تعداد دندانها | جایگزینی چند دندان کنار هم |
| ایمپلنت کامل فک (Full Arch) | تمام دندانهای یک فک | معمولاً ۷ (فک پایین) یا ۸ (فک بالا) | بازسازی کامل قوس دندانی بهصورت ثابت |
نکات مهم در هنگام انجام انواع ایمپلنت دندان
1- بررسی دقیق وضعیت استخوان فک: قبل از انجام ایمپلنت باید تراکم و حجم استخوان فک با استفاده از عکسبرداری مانند CBCT بررسی شود تا مشخص شود استخوان توانایی نگهداری پایه ایمپلنت را دارد یا خیر.
2- انتخاب دندانپزشک متخصص و با تجربه: انجام ایمپلنت یک درمان تخصصی است و مهارت و تجربه دندانپزشک نقش مهمی در موفقیت درمان و کاهش عوارض احتمالی دارد.
3- بررسی سلامت لثهها: لثهها باید کاملاً سالم باشند، زیرا وجود عفونت یا بیماریهای لثه میتواند باعث شکست ایمپلنت یا کاهش ماندگاری آن شود.
4- انتخاب نوع مناسب ایمپلنت: با توجه به شرایط بیمار، تعداد دندانهای از دسترفته و وضعیت استخوان فک باید نوع مناسب ایمپلنت دندان انتخاب شود تا نتیجه درمان طبیعی و پایدار باشد.
5- رعایت بهداشت دهان و دندان: پس از کاشت ایمپلنت رعایت دقیق بهداشت دهان، مسواک زدن منظم و استفاده از نخ دندان برای جلوگیری از عفونت و افزایش طول عمر ایمپلنت بسیار ضروری است.
6- توجه به مراقبتهای بعد از جراحی: بعد از انجام ایمپلنت باید توصیههای دندانپزشک مانند مصرف داروها، پرهیز از غذاهای سفت و مراقبت از محل جراحی بهدقت رعایت شود.
جمع بندی: کدام یک از انواع ایمپلنت برای شما مناسب است؟
اینکه تصمیم بگیرید از بین انواع ایمپلنت دندان کدام را انتخاب کنید، در واقع با انتخاب شما نیست. انتخاب نوع ایمپلنت دندان به عواملی مانند میزان استخوان فک، سلامت لثهها، تعداد دندانهای از دسترفته و نظر دندانپزشک متخصص بستگی دارد.
همانطور که مشاهده کردید، انواع مختلفی از روشهای ایمپلنت دندان وجود دارد و با پیشرفت تکنولوژی، روشهای نوینی برای مواجهه با شرایط مختلف بالینی ایجاد شده است. امروزه دیگر بسیاری از افراد نگران نیستند که نتوانند ایمپلنت انجام دهند یا احتمال ناموفق بودن زیاد باشد؛ بلکه تمرکز اصلی بر این است که بهترین گزینه برای شما تجویز شود.
کلینیک دندانپزشکی مدرن، بهعنوان یکی از تخصصیترین مراکز ایمپلنت ایران، حتی تخصصیترین و پیچیدهترین انواع ایمپلنت را برای بیماران خود ارائه میدهد. چنانچه شما هم نیاز به مشاوره دارید، میتوانید با کارشناسان ما تماس حاصل فرمایید تا بهصورت رایگان و توسط متخصصین مجرب، ویزیت انجام شود.
سوالات متداول
تفاوت اصلی ایمپلنتهای تیتانیوم و زیرکونیا چیست؟
تیتانیوم (گرید ۵) استاندارد جهانی است، استحکام بالاتر و آسئواینتگریشن اثباتشده دارد. زیرکونیا (سرامیک) کاملاً سفید و بدون فلز است و برای زیبایی در خط لبخند یا افراد حساس به فلز مناسبتر است.
“پلتفورم سوئیچینگ” در طراحی ایمپلنت چه عملکردی دارد؟
این مکانیسم، قطر اباتمنت را کوچکتر از فیکسچر طراحی میکند. این کار محل اتصال باکتریال را از لبه استخوان فک دور کرده و به حفظ سطح استخوان و جلوگیری از تحلیل آن در بلندمدت کمک میکند.
شرط اصلی کاندیداتوری برای ایمپلنت فوری چیست؟
شرط حیاتی، ثبات اولیه بسیار بالا و عالی فیکسچر در زمان کاشت است (معیار بالای ISQ). این پروتکل ریسک بالاتری دارد و فقط برای استخوانهای متراکم و ایدهآل (اغلب در ناحیه زیبایی) مجاز است.
در انواع ایمپلنت دندان، تفاوت سطوح SLA و SLActive در چیست؟
SLA (زبری فیزیکی-شیمیایی) استاندارد است. SLActive (مانند برند استرومن) یک سطح SLA است که به صورت فعال شیمیایی (آبدوست) نگهداری میشود و سرعت جوش خوردن با استخوان (آسئواینتگریشن) را به شکل قابل توجهی تسریع میکند.
فرق اصلی ایمپلنتهای اندوستئال و زایگوماتیک چیست؟
ایمپلنتهای اندوستئال رایجترین نوع هستند و در استخوان معمولی فک کاشته میشوند. ایمپلنتهای زایگوماتیک پیچهای بلند تخصصی هستند که مستقیماً در استخوان گونه (Zygoma) تثبیت میشوند و برای موارد تحلیل شدید و بحرانی استخوان فک بالا به کار میروند.
