همانطور که در ویدئوی بالا مشاهده کردید، جناب دکتر ارباب (جراح و دندانپزشک) به یک نکته بسیار کلیدی اشاره کردند: سلامت لثهها دقیقاً به اندازه سلامت خود دندانها اهمیت دارد.
متأسفانه بیماریهای لثه یکی از آن دسته مشکلات دهان و دندان است که کاملاً چراغ خاموش پیش میرود. این بدیت معنی است که بیماری در مراحل اولیه اغلب بدون درد است و معمولاً زمانی علائم آن به وضوح نمایان میشود که آسیبهای جدی به بافتهای نگهدارنده دندان وارد شده است.
بسیاری از افراد نشانههای هشداری مثل خونریزی هنگام مسواک زدن را نادیده میگیرند و تنها زمانی به مطب مراجعه میکنند که درگیر مراحل پیشرفتهتر، یعنی دردهای ناشی از عفونت لثه و خطر از دست رفتن دندان شدهاند. بنابراین در این مقاله جامع، قصد داریم تمام نشانهها، دلایل و راهکارهای درمانی این بیماری خاموش را بررسی کنیم تا با آگاهی کامل، از لبخند خود محافظت کنید.
بیماری لثه چیست
در یک تعریف جامع، بیماری لثه (Periodontal Disease) به معنای التهاب، آسیب و تخریب بافتهایی است که دندانهای شما را احاطه کرده و آنها را در استخوان فک محکم نگه میدارند. این مشکل عموما به دلیل تجمع پلاکهای چسبنده (لایهای بیرنگ از باکتریها و مواد غذایی) در امتداد خط لثه آغاز میشود؛ اما ممکن است دلایل و انواع دیگری نیز داشته باشد (در بخشهای بعدی به این موضوع خواهیم پرداخت). سیستم ایمنی بدن برای مبارزه با این باکتریها واکنش نشان میدهد که نتیجهی آن، ملتهب شدن و آسیب دیدن بافت لثه است.
اما تفاوت آن با عفونت لثه چیست؟
بسیاری از افراد این دو کلمه را به جای هم استفاده میکنند، اما تفاوت ظریفی دارند. «بیماری لثه» نام کلیِ مشکل است (که میتواند به دلیل باکتری، مشکلات خودایمنی و… ایجاد شود). اما «عفونت لثه»، در واقع شایعترین و خطرناکترین مرحلهی پیشرفتهی این بیماری است که منشأ باکتریایی دارد. به زبان ساده، هر عفونت لثهای یک نوع بیماری لثه است، اما هر بیماری لثهای (مثلاً تحلیل لثه بر اثر دندانقروچه) لزوماً عفونت نیست.
مراحل پیشرفت بیماری یا عفونت لثه
از آنجایی که بیش از 90% از بیماریهای لثه به دلیل تجمع پلاکهای باکتریایی رخ میدهند و در نهایت به عفونت ختم میشوند، دندانپزشکان روند پیشرفت آن را به دو مرحله اصلی تقسیم میکنند:
مرحله اول: التهاب لثه (Gingivitis)
ژنژیویت اولین مرحله از بیماری لثه است. در این مرحله، باکتریهای موجود در پلاک دندانی باعث تحریک بافت لثه میشوند. لثهها ملتهب، قرمز و متورم شده و ممکن است هنگام مسواک زدن خونریزی کنند. نکته کلیدی این است که در ژنژیویت، بیماری لثه هنوز به عفونت تبدیل نشده است. بافت استخوانی و ریشهها کاملاً سالم هستند و هیچ عفونت عمیقی (تخریب بافت و تولید چرک) وجود ندارد. به همین دلیل، این مرحله از بیماری با رعایت بهداشت و جرمگیری دندان کاملاً قابل درمان است.
مرحله دوم: عفونت پیشرفته لثه (Periodontitis)
اگر بیماری لثه در مرحله ژنژیویت درمان نشود، وارد فاز خطرناک خود میشود؛ یعنی جایی که بیماری رسماً به یک عفونت لثه تبدیل میگردد. در پریودنتیت، پلاکها به اعماق لثه نفوذ کرده و فضاهایی به نام «پاکت» ایجاد میکنند. اکنون سیستم ایمنی بدن درگیر یک عفونت فعال و عمیق شده است. در این مرحله از بیماری، عفونت باعث تخریب بافت لثه، تحلیل رفتن استخوان فک و در نهایت لق شدن دندانها میشود و برخلاف مرحله قبل، به درمانهای جدی و تخصصیِ پزشکی نیاز دارد.
علت بیماری های لثه چیست و چگونه به وجود میآیند؟
بسیاری از افراد تصور میکنند تنها دلیل خراب شدن لثهها مسواک نزدن است، اما ریشه این مشکل میتواند بسیار پیچیدهتر باشد. تحقیقات علمی و منابع معتبر دندانپزشکی ثابت کردهاند که مجموعهای از عوامل محیطی، سیستمیک و حتی ارثی میتوانند اصلیترین علت بیماری لثه باشند. برای درک بهتر، مهمترین عواملی که باعث بروز و تشدید این مشکلات میشوند را در ادامه بررسی میکنیم:
تشکیل پلاک باکتریایی و رسوب جرم
شایعترین مقصر و اصلیترین علت عفونت لثه، تجمع لایه نامرئی و چسبندهای از باکتریها به نام پلاک روی سطح دندان است. اگر این پلاکها روزانه تمیز نشوند، با مواد معدنی بزاق ترکیب شده و به تودههای سفتِ «جرم» تبدیل میشوند که سموم آنها به سرعت بافت لثه را ملتهب و تخریب میکند.
تغییرات و نوسانات هورمونی
دورههای خاصی از زندگی بانوان مانند بلوغ، بارداری، قاعدگی و یائسگی با تغییرات شدید هورمونی گره خورده است. این تغییرات باعث افزایش جریان خون در لثهها شده و آنها را به شدت ملتهب و حساس میکند؛ تا جایی که لثه به کوچکترین تجمع باکتریایی واکنش نشان میدهد.
بیماریهای زمینهای (نظیر دیابت)
هر عارضهای که سیستم دفاعی بدن را ضعیف کند، ریسک مشکلات دهانی را بالا میبرد. به عنوان نمونه، دیابت کنترلنشده باعث بالا رفتن سطح قند در بزاق میشود؛ این قند اضافی دقیقاً همان غذایی است که باکتریها برای تکثیر سریع و ایجاد عفونتهای عمیق لثهای نیاز دارند.
استعداد ژنتیکی و سابقه خانوادگی
علم ثابت کرده است که DNA ما نقش پررنگی در سلامت دهان و دندان دارد. برخی افراد به صورت مادرزادی ساختار لثه ضعیفتری دارند و تحقیقات نشان میدهد که این افراد حتی با داشتن یک روتین بهداشتی عالی، ممکن است تا 6 برابر بیشتر از سایرین مستعد ابتلا به عفونتهای پریودنتال باشند.
عوارض جانبی مصرف داروها
مصرف طولانیمدت برخی داروها (مانند داروهای کنترل فشار خون، ضدتشنجها و ضدافسردگیها) میتواند باعث کاهش شدید ترشح بزاق (عارضه خشکی دهان) یا حتی تورم و رشد غیرطبیعی بافت لثه شود. بزاق دهان یک شوینده طبیعی است و نبود آن، پاکسازی باکتریها را با مشکل جدی مواجه میکند. بنابراین چنانچه دچار بیماری لثه شدهاید، هنگام مراجعه به متخصص پریودنتیست حتما داروهای مصرفی خود را اعلام کنید.
استعمال سیگار و محصولات دخانی
نیکوتین و دود سیگار با کاهش شدید اکسیژنرسانی به بافتهای دهان، سیستم ایمنی موضعی را فلج میکنند. سیگار نه تنها یک علت بیماری لثه بسیار قدرتمند است، بلکه با مختل کردن روند خونرسانی، جلوی ترمیم طبیعی بافتها و موفقیت درمانهای دندانپزشکی را میگیرد.
استرس مزمن و فقر غذایی
فشارهای روانی و استرس مداوم، قدرت مبارزه بدن با عفونتها را کاهش میدهند. از طرف دیگر، رژیم غذایی فاقد مواد مغذی، به ویژه کمبود ویتامین C، تولید کلاژن و استحکام بافتهای نگهدارنده دندان را مختل کرده و راه را برای پیشروی باکتریها باز میکند. درنتیجه شرایط برای بروز انواع عفونت لثه بیشتر از قبل فراهم میشود.
انواع بیماری لثه
آشنایی با انواع بیماری لثه، کلید اصلی برای تشخیص این موضوع است که آیا درگیر عفونت لثه شدهاید یا مشکلات شما منشأ دیگری دارد. فراموش نکنید که عفونتهای بافت لثه همیشه به یک شکل بروز نمیکنند و گاهی با ظاهر متفاوتی خود را نشان میدهند. در ادامه، برای درک بهتر این موضوع، برخی از مهمترین انواع این بیماریها را به زبان ساده برای شما بازگو میکنیم:
عفونت لثه
شایعترین نوع در میان انواع بیماری لثه، عفونت لثه است. در مراحل پیشرفته (که در گذشته به آن پیوره نیز میگفتند)، بافت لثه و استخوان نگهدارنده دندان به شدت درگیر باکتریها میشوند.
آبسه دهان و لثه
زمانی که عفونت راهی برای خروج پیدا نمیکند، در قالب یک توده یا کیسه پر از چرک (آبسه) بروز میکند. آبسه دهان با تورم شدید، درد ضرباندار و گاهی تب همراه است و یک اورژانس دندانپزشکی محسوب میشود.
تحلیل لثه
تحلیل لثه یکی از مشکلات خاموش اما بسیار آسیبزا است. در این حالت، لثهها به تدریج عقبنشینی کرده و ریشه دندان نمایان میشود. این اتفاق میتواند مستقیماً ناشی از یک عفونت لثه طولانیمدت باشد که بافت را از بین برده است، یا اینکه به دلایل مکانیکی (مثل محکم مسواک زدن) رخ دهد که در هر صورت، باعث حساسیت شدید دندانها خواهد شد.
تغییر رنگ لثه (سیاه شدن یا سفید شدن)
همانطور که اشاره کردیم، عفونتها و بیماریها میتوانند ظاهر لثه را کاملاً تغییر دهند. بررسی تغییر رنگها یکی از مهمترین بخشها در شناخت انواع بیماری لثه است:
- سیاه شدن لثه: گاهی اوقات عفونتهای حاد و تجمع پلاکهای باکتریایی تیره باعث تغییر رنگ لثه به سمت تیرگی و کبودی میشوند. البته سیاه شدن لثه دلایل دیگری مانند استعمال دخانیات، ژنتیک یا نشت مواد پرکردگی (آمالگام) نیز دارد.
- سفید شدن لثه: ایجاد لکههای سفید روی لثه میتواند نشاندهنده یک عفونت قارچی (مانند برفک) باشد. در موارد جدیتر، این لکههای سفید ممکن است عارضهای به نام «لوکوپلاکی» باشند که نیاز به بررسی دقیق پزشکی دارد.
سرطان لثه
خطرناکترین مورد در لیست انواع بیماری لثه، سرطان لثه است. این بیماری برخلاف عفونتهای باکتریایی، به دلیل رشد غیرطبیعی و بدخیم سلولها ایجاد میشود. اگر روی لثه خود زخمهایی دارید که بعد از 2 الی 3 هفته بهبود نمییابند، یا تودههای سفت و خونریزیهای بیدلیل مشاهده میکنید، یکی از احتمالات موجود سرطان لثه است. در نتیجه پیشنهاد میشود فوراً به متخصص مراجعه کنید، زیرا سرطان لثه با عفونتهای عادی تفاوت ساختاری دارد و نیازمند درمانهای کاملاً متفاوتی است.
نشانهها و علائم عفونت لثه؛ از کجا بفهمیم عفونت داریم؟
بسیاری از متخصصان، بیماری لثه را یک «بیماری خاموش» مینامند؛ زیرا در مراحل اولیه ممکن است هیچ درد یا علامت آزاردهندهای نداشته باشد. با این حال، بافتهای دهان همیشه با ما صحبت میکنند! شناخت زودهنگام علائم به شما کمک میکند تا پیش از تبدیل شدن مشکل به یک عفونت لثه عمیق، جلوی آن را بگیرید.
در ادامه، ابتدا رایجترین نشانههای این بیماری را بررسی میکنیم و سپس به یکی از مهمترین سوالات درباره خونریزی لثه پاسخ میدهیم:
- ورم لثه: لثه سالم، سفت و کاملاً چسبیده به دندان است. اگر لثههای شما پفکرده، نرم و متورم شدهاند، این نشاندهنده تجمع مایعات التهابی و شروع یک التهاب است.
- قرمزی لثه: رنگ طبیعی لثهها صورتی روشن است. تغییر رنگ به قرمز تیره، کبود یا بنفش، نشانه بارز التهاب و عفونت لثه ناشی از فعالیت میکروبهاست.
- درد لثه و حساسیت: با پیشرفت بیماری لثه، هنگام جویدن غذا، نوشیدن مایعات گرم و سرد، یا حتی لمس کردن لثهها احساس درد لثه و حساسیت خواهید داشت.
- بوی بد دهان ناشی از لثه: اگر با وجود مسواک زدن همچنان طعم بدی در دهان دارید، این بو ناشی از گازهای تولید شده توسط باکتریهای محبوس در زیر لثه است. بوی بد دهان ناشی از لثه یکی از نشانههای قطعی عفونت پنهان است.
- ترشح چرک از لثه: خروج مایع زرد یا سفید رنگ از لبههای لثه، نشان میدهد عفونت به مرحله پیشرفتهای رسیده است.
- لقی یا جابهجایی دندانها: وقتی عفونت لثه استخوان و بافت نگهدارنده دندان را تخریب کند، دندانها لق شده یا بین آنها فاصله میافتد.
- تحلیل لثه و عقبرفتگی: گاهی پیشرفت بیماری لثه باعث از بین رفتن بافت لثه شده و لثهها از روی دندان به سمت ریشه عقبنشینی میکنند. این تحلیل لثه علاوه بر ظاهر ناخوشایند، باعث میشود ریشه دندان بیدفاع شده و حساسیت شدیدی ایجاد شود.
آیا هر نوع خونریزی لثهای یک نشانه خطرناک است؟
این یکی از پرتکرارترین سوالات مراجعین است. بر اساس نظر متخصصین، اگر خونریزی لثه صرفاً به دلیل روش اشتباه مسواک زدن (فشار بیش از حد دست) یا استفاده از مسواکهای بسیار خشک و زبر باشد، جای نگرانی نیست و با اصلاح این موارد برطرف میشود.
اما یک هشدار بسیار مهم: در غیر از موارد فیزیکی بالا، حتی اگر فقط 1 بار دچار خونریزی لثه شوید (مثلاً هنگام گاز زدن سیب یا استفاده از نخ دندان)، این اتفاق نشان میدهد که التهاب اولیه در لثه شما در حال وقوع است.
دلیل علمی این موضوع چیست؟ اولین واکنش دفاعی بدن به تجمع پلاکها و میکروبها، جمع شدن و پمپاژ خون بیشتر در بافت لثه است تا با عوامل مخرب مبارزه کند. همین تجمع خون در لثه باعث میشود که بافت آن بسیار شکننده شده و با کوچکترین تماسی دچار خونریزی شود. بنابراین، علت خونریزی لثه در بیشتر مواقع، همان زنگ خطر اولیه بیماری است که نباید نادیده گرفته شود.
روشهای تخصصی درمان عفونت لثه؛ از مراحل اولیه تا پیشرفته
وقتی صحبت از رفع مشکلات بافتهای نگهدارنده دندان میشود، زمانبندی مهمترین فاکتور است. بهترین روش برای درمان بیماری لثه کاملاً به این بستگی دارد که التهاب در چه مرحلهای قرار دارد و چه مقدار از بافتها آسیب دیدهاند. دندانپزشک شما پس از یک معاینه دقیق بالینی و بررسی عکسهای رادیوگرافی، یکی از مسیرهای درمانی زیر را به شما پیشنهاد میدهد:
درمانهای ابتدایی و غیرجراحی (برای مراحل اولیه)
اگر خیلی زود متوجه علائم شده باشید، نیازی به اقدامات تهاجمی نیست. در مراحل ابتدایی، هدف اصلی حذف عامل محرک یعنی پلاکها و جرمهای دندانی است. در این شرایط، درمان عفونت لثه معمولاً از طریق روشهای پایه و اثربخش زیر انجام میشود:
- جرمگیری: پاکسازی کامل پلاکهای باکتریایی و رسوبات سخت شده از روی سطح دندان و زیر خط لثه.
- روت پلنینگ: صاف کردن سطوح زبر ریشه دندان. این کار باعث میشود باکتریها نتوانند به راحتی روی ریشه تجمع کنند و لثه ملتهب بتواند دوباره و به صورت محکم به دندان بچسبد.
- در کنار این موارد، ممکن است دندانپزشک از دهانشویههای آنتیباکتریال تخصصی نیز برای کنترل محیط دهان استفاده کند.
درمانهای پیشرفته و جراحی (برای مراحل عمیق)
اگر التهاب نادیده گرفته شود و باکتریها به عمق بافتها و استخوان فک نفوذ کنند، درمانهای اولیه پاسخگو نخواهند بود. در این وضعیت حساس، قطعیترین راه برای درمان بیماری لثه روی آوردن به روشهای پیشرفتهتر دندانپزشکی است:
جراحی فلپ (Flap Surgery)
در این روش، متخصص لثه (پریودنتیست) لثه را کمی کنار میزند تا بتواند پاکتهای عمیق عفونی را به طور کامل زیر دید مستقیم پاکسازی کند و سپس لثه را سر جای خود بخیه میزند. این روش جزء متداولترین راههای درمان عفونت لثه به حساب میآید.
پیوند لثه و استخوان (گرفت لثه و استخوان)
اگر عفونت باعث تحلیل شدید لثه یا از بین رفتن استخوان فک شده باشد، از بافتهای پیوندی برای بازسازی و تقویت فونداسیون دندان استفاده میشود.
آنتیبیوتیکتراپی
تجویز داروهای ضدباکتری موضعی یا خوراکی در کنار جراحی برای ریشهکن کردن کامل میکروارگانیسمها.
لیفت لثه
در مواردی که بافت لثه به دلیل التهاب شدید تغییر فرم داده یا روی دندانها را پوشانده است، دندانپزشک بافتهای عفونی و اضافی را برداشته و خط لثه را اصلاح (لیفت) میکند تا از تجمع مجدد باکتریها جلوگیری شود.
نکته کلیدی: توجه داشته باشید که موارد ذکر شده مختص مشکلات باکتریایی و التهابی رایج است؛ درمان عارضههای پیچیدهتر مانند سرطان لثه موضوعی بسیار مفصل و متفاوت است که باید در مقالات جداگانهای به طور کامل و تخصصی توضیحات آن را ارائه دهیم.
اگر عفونت لثه را درمان نکنیم چه میشود؟
نادیده گرفتن علائم اولیه و به تعویق انداختن درمان، دقیقاً مانند چشمپوشی از یک شعله کوچک آتش است که میتواند کل فونداسیون یک ساختمان را از بین ببرد. بسیاری از افراد به دلیل ترس از دندانپزشکی یا جدی نگرفتن علائم، درمان را به تاخیر میاندازند؛ اما باید بدانید که این تعلل عواقب سنگین و گاهی غیرقابل جبرانی به همراه دارد.
یک حقیقت تلخ: رسیدن به نقطه بیبازگشت در بیماری لثه
مهمترین نکتهای که باید به آن توجه کنید این است که در برخی موارد بسیار پیشرفته از بیماری لثه (پریودنتیت شدید)، ممکن است حتی دیگر هیچ راه درمانی برای بازگشت به سلامت اولیه وجود نداشته باشد. وقتی تخریب بافتها و استخوان فک از یک حد مشخص عبور کند، آسیبها دائمی میشوند. در این مراحل بحرانی، متخصص لثه دیگر نمیتواند بافت از دست رفته را برگرداند و تمام تلاش او صرفاً به این محدود میشود که با روشهای نگهدارنده، سرعت پیشرفت بیماری را کنترل کند تا دندانها برای مدت کمی بیشتر در دهان باقی بمانند.
علاوه بر این مورد حساس، عدم درمان به موقع منجر به عوارض زیر خواهد شد:
- از دست دادن دندانهای کاملاً سالم: عفونت لثه به بافت دندان کاری ندارد، بلکه ریشه و استخوان نگهدارنده آن را سست میکند. به همین دلیل دندان بدون هیچ پوسیدگی ظاهری، لق شده و میافتد.
- مشکل شدن کاشت ایمپلنت: وقتی لثه به دلیل یکی از انواع بیماری لثه تحلیل برود، احتمال این مورد زیاد است که کاشت ایمپلنت نیز با مشکل روبرو شود.
- تهدید سلامت کل بدن: عفونت محدود به دهان نمیماند. باکتریهای مخرب لثه از طریق عروق خونی وارد جریان خون شده و میتوانند خطر ابتلا به بیماریهای قلبی عروقی را افزایش دهند و کنترل قند خون را در بیماران دیابتی به شدت مختل کنند.
پیشگیری از عفونت لثه : حفظ سلامت لثهها
همیشه شنیدهایم که پیشگیری بهتر، ارزانتر و کمدردسرتر از درمان است. در مورد دهان و دندان، این جمله یک قانون طلایی محسوب میشود. بهترین راه برای داشتن لبخندی زیبا و دندانهایی ماندگار، رعایت اصول پیشگیری از بیماریهای لثه در مراحل ابتدایی است. لثهها بافتهای قدرتمند اما حساسی هستند که با چند روتین ساده و روزانه، به بهترین شکل از فونداسیون دندانهای شما محافظت میکنند.
برای پیشگیری از عفونت لثه و جلوگیری از تبدیل شدن یک التهاب ساده به یک مشکل عمیق و غیرقابل بازگشت، کافی است موارد زیر را به یک عادت همیشگی تبدیل کنید:
- رعایت دقیق بهداشت روزانه: مسواک زدن صحیح حداقل 2 بار در روز و استفاده مداوم از نخ دندان (حداقل 1 بار در شبانهروز) مهمترین خط دفاعی شماست. نخ دندان پلاکهایی را از بین میبرد که موهای مسواک هرگز به آنها نمیرسند.
- چکاپهای منظم و جرمگیری دورهای: حتی با بهترین مسواک زدنها، باز هم مقداری پلاک در نقاط دور از دسترس به جرم سخت (تارتار) تبدیل میشود. مراجعه به دندانپزشک هر 6 ماه یکبار برای معاینه و جرمگیری، اجازه نمیدهد این جرمها باعث تحریک و التهاب لثه شوند.
- سبک زندگی و تغذیه سالم: قطع مصرف دخانیات و سیگار، خونرسانی به لثهها را به حالت طبیعی برمیگرداند. همچنین مصرف مواد غذایی سرشار از ویتامین C و آنتیاکسیدانها، سیستم ایمنی بدن را در برابر باکتریهای مخرب دهان تقویت میکند.
برای درمان قطعی بیماریهای لثه به چه متخصصی مراجعه کنیم؟
بسیاری از افراد تصور میکنند برای هر مشکل دهان و دندانی باید به دندانپزشک عمومی مراجعه کنند. اگرچه دندانپزشک عمومی میتواند علائم اولیه التهاب (ژنژیویت) را تشخیص داده و با آموزش بهداشت یا یک جرمگیری ساده آن را برطرف کند، اما وقتی پای عفونت لثه و مراحل پیشرفته بیماری به میان میآید، به تخصص بالاتری نیاز دارید.
برای درمان اصولی، جراحی و کنترل آسیبهای عمیق لثه باید به متخصص جراحی لثه (پریودنتیست – Periodontist) مراجعه کنید.
بیماری لثه حین درمانهای ایمپلنت و ارتودنسی؛ چرا رخ میدهد و چه باید کرد؟
یکی از سوالات بسیار مهم این است که آیا در طول درمانهای پیچیده دندانپزشکی مانند ارتودنسی یا کاشت انواع ایمپلنت دندان، خطر ابتلا به بیماریهای لثه افزایش مییابد؟ پاسخ علمی به این سوال «بله» است. وجود جسم خارجی در دهان شرایط را برای تجمع باکتریها مستعدتر میکند، اما جای نگرانی نیست؛ به شرطی که بدانید چگونه با آن مقابله کنید.
چالش لثهها در دوران ارتودنسی
سیمها و براکتهای ارتودنسی فضاهای بسیار کوچکی ایجاد میکنند که مسواک زدن معمولی نمیتواند پلاکهای آن نواحی را پاک کند. این تجمع پلاک به سرعت باعث ورم، قرمزی و خونریزی لثه (ژنژیویت) میشود.
پس چه باید کرد؟ اگر حین ارتودنسی دچار التهاب لثه شدید، باید ابزارهای بهداشتی خود را ارتقا دهید. استفاده از مسواکهای بیندندانی، واترجت (یا واترپلاس) و دهانشویههای آنتیباکتریال ضروری است. همچنین مراجعه دورهای (هر 3 تا 4 ماه یکبار) به دندانپزشک برای جرمگیری با ابزارهای مخصوص ارتودنسی، از پیشرفت بیماری جلوگیری میکند.
عفونت لثه اطراف ایمپلنت دندان و ایمپلنت ساب پریوستئال
بسیاری فکر میکنند چون ایمپلنت فلزی است، دچار مشکل نمیشود! در حالی که پایه ایمپلنت هرگز نمیپوسد، اما لثه و استخوان اطراف آن دقیقاً مانند دندان طبیعی میتوانند دچار عفونت شوند. به این حالت پریایمپلنتایتیس (Peri-implantitis) میگویند که عامل اصلی پس زدن و شکست ایمپلنت است.
این موضوع در مورد ایمپلنتهای ساب پریوستئال (ایمپلنتهایی که به دلیل کمبود تراکم استخوان، به جای داخل استخوان، روی استخوان فک و زیر لثه قرار میگیرند) بسیار حساستر است. در این نوع ایمپلنتها، سلامت کامل بافت لثه که روی چارچوب فلزی را میپوشاند، حیاتی است و هرگونه عفونت لثه میتواند کل ساختار را به خطر بیندازد.
چه باید کرد؟ اگر در اطراف ایمپلنت خود احساس درد، تورم، تغییر رنگ یا خروج ترشحات داشتید، زمان طلایی را از دست ندهید. این عفونت در خانه قابل درمان نیست. باید فوراً به جراح لثه یا متخصص ایمپلنت خود مراجعه کنید. متخصص با شستشوی عمقی، لیزردرمانی یا تجویز آنتیبیوتیکهای خاص، عفونت را مهار کرده و از لق شدن و از دست رفتن پایه ایمپلنت جلوگیری میکند.
کلام آخر؛ سلامتی لثهها، راز لبخند ماندگار شما
به عنوان یک خلاصه کلیدی باید بگوییم که بیماری لثه یک مشکل «چراغ خاموش» است. اولین نشانههای خطر معمولاً خود را با یک هشدار ساده مانند خونریزی حین مسواک زدن نشان میدهند. نادیده گرفتن همین علائم ظریف و بدون درد کافی است تا به مرور زمان با مشکلات جدیتری مانند درد، تحلیل بافت دندان و در نهایت عفونت لثه مواجه شوید. فراموش نکنید که دندانهای سالم برای ماندگار شدن، به فونداسیون و پایهای قوی نیاز دارند. رعایت بهداشت روزانه، استفاده مداوم از نخ دندان و مراجعات منظم به دندانپزشک، ارزانترین و مطمئنترین راه برای جلوگیری از درمانهای پیچیده و پرهزینه در آینده است. هرگز برای نجات لبخندتان و توقف پیشرفت بیماری دیر نیست؛ همین امروز علائم اولیه را جدی بگیرید.
سوالات متداول درباره بیماری لثه
1. آیا عفونت لثه مسری است و به دیگران منتقل میشود؟
باکتریهای ایجادکننده بیماریهای لثه میتوانند از طریق تبادل بزاق (مانند بوسیدن یا استفاده از قاشق و لیوان مشترک) به دیگران منتقل شوند. با این حال، اگر فرد مقابل سیستم ایمنی قوی و بهداشت دهان و دندان خوبی داشته باشد، این باکتریها نمیتوانند منجر به ایجاد عفونت لثه در دهان او شوند.
2. بهترین و سریعترین درمان خانگی عفونت لثه چیست؟
قرقره کردن ترکیب آب ولرم و نمک (روزی 2 الی 3 بار) بهترین روش خانگی برای کاهش سریع التهاب و کنترل موقت باکتریهاست. اما دقت کنید که درمانهای خانگی هرگز جایگزین درمان پزشکی نیستند و برای درمان قطعی و از بین بردن جرمهای زیر لثه، مراجعه به دندانپزشک الزامی است.
۳. آیا لثهای که به دلیل بیماری تحلیل رفته، دوباره رشد میکند؟
خیر؛ متاسفانه بافت لثه و استخوانی که بر اثر پیشرفت بیماری لثه از بین میرود، به صورت طبیعی و خودبهخود دوباره رشد نمیکند. برای جبران بافت از دست رفته و پوشاندن ریشه دندان، متخصص باید از روشهای پیشرفتهای مانند جراحی پیوند لثه استفاده کند.
