دیپ مارجین الویشن (Deep Margin Elevation – DME) یکی از تکنیکهای مؤثر در ترمیم پوسیدگیهای عمیق است که در نزدیکی یا پایینتر از مارجین لثه قرار دارند. در چنین شرایطی، چالش اصلی، ایجاد یک مرز مناسب برای ایزولاسیون و اطمینان از تطابق بهینه مواد ترمیمی با ساختار دندان است. این روش با هدف بالا آوردن مارجین ترمیم به ناحیهای قابل دسترستر انجام میشود تا هم کیفیت و دوام ترمیم افزایش یابد و هم امکان کنترل بهتر در حین کار فراهم شود.
در تکنیک DME، معمولاً از کامپوزیتهای فلوابل برای ایجاد یک لایه واسط بین ساختار دندان و ترمیم نهایی استفاده میشود. این لایه نهتنها به بهبود تطابق ترمیم کمک میکند، بلکه از مشکلاتی مانند عدم تطابق حاشیهای، نفوذ بزاق و دشواری در کنترل ایزولاسیون جلوگیری میکند. در این مقاله، به بررسی جزئیات اجرای دیپ مارجین الویشن، مزایا و محدودیتهای آن، و تکنیکهای پیشنهادی برای بهبود موفقیت بالینی این روش خواهیم پرداخت.
روشهای ایزولاسیون در ترمیم پوسیدگیهای زیر لثه
در ترمیم پوسیدگیهایی که عمق آنها پایینتر از مارجین لثه قرار دارد، ایجاد ایزولاسیون مناسب یکی از چالشهای اساسی است. برای دستیابی به یک محیط خشک و کنترلشده، میتوان از یک ماتریکس هولدر استفاده کرد، بهشرط آنکه ماتریکس انتخابی بهصورت اصلاحشده باشد و بتواند ناحیه پوسیده را بهطور کامل پوشش دهد. دندانپزشکان بسته به شرایط ممکن است از تکنیکهای مختلفی استفاده کنند؛ برای مثال، قرار دادن نوار تفلون بین دو کانتور ماتریکس یکی از روشهای مؤثر برای بهبود ایزولاسیون است. در این حالت، هنگام جایگذاری نوار تفلون با کمک قلم کامپوزیت، احتمال چسبیدن آن به قلم وجود دارد که با غوطهور کردن قلم در الکل سفید میتوان این مشکل را برطرف کرد. پس از استقرار نوار تفلون بین دو ماتریکس، امکان قرار دادن کامپوزیت فلوابل برای ترمیم فراهم میشود.
انتخاب کامپوزیت فلوابل مناسب از اهمیت بالایی برخوردار است؛ این ماده باید به گونهای باشد که در ناحیه موردنظر حفره یا void ایجاد نکند و همچنین در برابر ترشحات بزاقی ناحیه سالکوس مقاوم باشد تا از آلودگی ترمیم جلوگیری شود.
تکنیک دبل ماتریکس در ترمیمهای عمیق
در ترمیم پوسیدگیهای عمیق، بهویژه در نواحی زیر لثهای، ایجاد یک سیل (seal) مناسب و دستیابی به یک کانتور ایدهآل از اهمیت بالایی برخوردار است. تکنیک دبل ماتریکس روشی کارآمد برای کنترل این چالشها محسوب میشود که در آن، یک ماتریکس سکشنال درون یک ماتریکس مودیفای شده قرار داده میشود. هدف اصلی این تکنیک، ایجاد یک درزگیری مناسب در محل پوسیدگی و جلوگیری از بروز مشکلاتی مانند اورهنگ و تشکیل مثلثهای سیاه است که میتوانند منجر به گیر غذایی و عوارض ثانویه همچون مشکلات پریودنتال شوند.
تصویر ارائهشده نشان میدهد که چگونه ماتریکس مودیفای شده بهگونهای طراحی شده است که در محل پوسیدگی یک درزگیری مؤثر ایجاد کند. یکی از نکات کلیدی در موفقیت این تکنیک، ایزولاسیون مناسب است؛ زیرا در صورت عدم کنترل صحیح رطوبت و آلودگی، کل فرآیند ترمیم بیاثر خواهد شد.
موارد کاربرد تکنیک DME
تکنیک دیپ مارجین الویشن (DME) زمانی به کار میرود که پوسیدگی در نواحی پروکسیمال، باکال یا لینگوال به حدی گسترش یافته باشد که از لبه مارجین لثهای پایینتر برود. در چنین شرایطی، ترشحات مجرای سالکوس میتوانند بر کیفیت رستوریشن تأثیر منفی بگذارند. برای حل این مشکل، با استفاده از DME، حدود ۱ تا ۲ میلیمتر از ناحیه موردنظر بازسازی میشود تا در مرحله بعد، ترمیم نهایی تحت شرایط بهتری انجام گیرد. در برخی موارد، پوسیدگی در این ناحیه آنقدر عمیق است که ممکن است نیاز به درمان اندود (درمان ریشه) نیز وجود داشته باشد. در این شرایط، دو رویکرد اصلی وجود دارد:
- ابتدا درمان ریشه، سپس اجرای DME: برخی دندانپزشکان ترجیح میدهند ابتدا درمان ریشه را انجام دهند و سپس تکنیک DME را برای بازسازی ناحیه ترمیمی اجرا کنند.
- ابتدا اجرای DME، سپس درمان ریشه: اکثر متخصصان ترمیمی معتقدند که ابتدا باید DME انجام شود تا ایزولاسیون بهتری در ناحیه فراهم گردد، سپس درمان ریشه انجام گیرد.
هر دو روش امکانپذیر هستند، اما انتخاب بین آنها بستگی به شرایط بالینی و نظر دندانپزشک دارد.
مزایا و معایب تکنیک DME
تکنیک دیپ مارجین الویشن (DME) با هدف بالا آوردن مارجین ترمیمی در نواحی زیر لثهای به کار میرود و مزایای متعددی در بهبود کیفیت و دوام رستوریشن دارد. این روش میتواند چالشهای مربوط به ایزولاسیون، سمان کردن و نیاز به جراحی لثه را کاهش دهد. با این حال، اجرای صحیح آن وابسته به فراهم بودن شرایط مناسب، بهویژه ایزولاسیون کافی است.
- بالا بردن مارجین ترمیمی: این تکنیک امکان دسترسی بهتر به ناحیه ترمیم را فراهم کرده و کیفیت کار را بهبود میبخشد.
- تسهیل در سمان کردن رستوریشنهای غیرمستقیم: قرارگیری مارجین در محیط زیر لثهای، به دلیل ترشحات سالکوس، میتواند سمان کردن را دشوار کند؛ اما با تکنیک DME، این چالش کاهش مییابد.
- کاهش یا حذف نیاز به جراحی افزایش طول تاج (CL): در برخی موارد، DME میتواند جایگزین جراحی CL شود یا به عنوان یک پیشزمینه برای انجام آن عمل کند.
- بهبود شرایط ترمیمی: این تکنیک باعث میشود که مارجین پوسیدگی حداقل همسطح با مارجین لثه قرار گیرد، که از بروز مشکلاتی مانند گیر غذایی و التهاب لثه جلوگیری میکند.
معایب
با وجود مزایای متعدد تکنیک DME، اجرای موفق آن به شرایط خاصی وابسته است. اگر این شرایط فراهم نباشد، ممکن است نتیجه درمان تحت تأثیر قرار گرفته و حتی باعث شکست ترمیم شود. یکی از مهمترین چالشهای این تکنیک، ایزولاسیون محیط کار است که اگر به درستی انجام نشود، میتواند مشکلاتی را ایجاد کند.
- نیاز به ایزولاسیون دقیق: عدم کنترل مناسب رطوبت و ترشحات بزاقی میتواند کیفیت ترمیم را کاهش داده و منجر به شکست درمان شود.
- پیچیدگی اجرای تکنیک: این روش نسبت به ترمیمهای معمولی به مهارت و دقت بالاتری نیاز دارد و اجرای نادرست آن میتواند نتیجه مطلوب را مختل کند.
- افزایش زمان درمان: انجام DME یک مرحله اضافی به فرآیند ترمیم اضافه میکند که ممکن است مدت زمان درمان را طولانیتر کند.
نمونههای بالینی اجرای تکنیک DME
در تصاویر ارائهشده، مراحل اجرای تکنیک DME بهصورت گامبهگام نمایش داده شده است. ابتدا پوسیدگی بهطور کامل حذف شده و تصویری از حفره پس از برداشت پوسیدگی ثبت گردیده است. در بررسی نهایی مشخص شد که عرض بیولوژیکال دستنخورده باقی مانده و امکان اجرای تکنیک DME بدون ایجاد عوارض وجود دارد.
در ادامه، با استفاده از کامپوزیت، یک لبه مناسب در حد مارجین لثهای ایجاد شده است تا شرایط ایدهآلی برای مرحله بعدی ترمیم فراهم شود. پس از شکلدهی این لبه، امکان انجام رستوریشن نهایی تحت شرایطی پایدار و کنترلشده فراهم میشود، که موجب افزایش دوام و کیفیت ترمیم خواهد شد.
استفاده از گلس آینومر در تکنیک DME
برای بالا آوردن ۱ تا ۲ میلیمتر از عمق فرورفتگیها در تکنیک DME، از مواد مختلفی میتوان استفاده کرد، از جمله کامپوزیت فلوابل، گلس آینومر و امالگام. در تصویر مورد نظر، ماده استفادهشده گلس آینومر است. یکی از مزایای گلس آینومر این است که ضریب الاستیک آن نزدیک به ضریب دنتین یا عاج دندان است، بنابراین میتواند انتخاب مناسبی برای اینگونه ترمیمها باشد. جالب است بدانید که پیش از سال ۱۹۹۸، از این تکنیک بدون نام DME استفاده میشده است.
در این روش، پس از برداشتن پوسیدگی، ابتدا از باندینگ استفاده میکنیم تا سطح دندان آماده پذیرش گلس آینومر شود. سپس گلس آینومر بهعنوان لایهای پایه بهکار رفته و در نهایت میتوان کامپوزیت را روی آن قرار داد. باندینگهای امروزی به اندازهای قدرت اتصال دارند که نیروهای لازم برای نگهداشتن دو ماده مختلف (گلس آینومر و کامپوزیت) را در یکدیگر فراهم میکنند. به این ترتیب، این تکنیک میتواند به عنوان یک نوع ساندویچ در ترمیمهای دندانی عمل کند و مزایای هر دو ماده را در یک ترمیم واحد به کار گیرد.
استفاده از تکنیک فری هند برای ایزولاسیون در ترمیمهای باکالی و لینگوالی
گاهی اوقات در ترمیمهای پوسیدگی باکالی یا لینگوالی، نیاز به استفاده از ماتریکس هولدر نیست و میتوان از تکنیک فری هند برای ایزوله کردن ناحیه مورد نظر استفاده کرد. در این روش، با استفاده از ابزارها و مهارت دستی، میتوان بهراحتی ایزولاسیون دقیق را در ناحیه پوسیدگی فراهم کرد بدون اینکه به تجهیزات اضافی نیاز باشد. این تکنیک بهویژه در شرایطی که فضای محدود و پیچیدهای وجود دارد، بسیار کارآمد است و میتواند بهطور مؤثری ایزولاسیون را انجام دهد تا ترمیم با کیفیت و ماندگاری بیشتری صورت گیرد.
جمعبندی
در این مقاله تکنیک دیپ مارجین الویشن را مورد بررسی قرار دادیم. تکنیک DME هرگز نمیتواند بهعنوان یک تکنیک روتین در دندانپزشکی استفاده شود و همچنین نباید بهعنوان یک تکنیک بیضرر تلقی گردد. با این حال، در مقایسه با دیگر تکنیکهایی که ممکن است به بافتهای دندانی و نسوج دهانی آسیب بزنند یا خطراتی برای سلامت نسج دندان به همراه داشته باشند، این تکنیک میتواند یک روش جایگزین مناسب باشد. بهویژه در شرایطی که بیمار به دلایل پزشکی مانند مشکلات قلبی قادر به انجام جراحیهای پیچیدهتری مانند جراحی CL نباشد، DME میتواند راهحلی برای اجتناب از مشکلات بزرگتر و دشوارتر باشد.
هرچند این تکنیک ممکن است در برخی موارد با کامپرومایزهایی همراه باشد، مانند سازگاری با عرض بیولوژیکال، اما میتوان آن را بهعنوان یک گزینه مفید در نظر گرفت، زیرا هیچگونه رستوریشنی نباید عرض بیولوژیکال را به خطر بیندازد. تکنیک DME با پوشش دادن برخی از کامپرومایزها، میتواند مزایای مهمی را در موقعیتهای خاص فراهم کند که دیگر تکنیکها ممکن است قادر به ارائه چنین مزایایی نباشند.
سوالات متداول
- آیا تکنیک DME میتواند جایگزین درمان ریشه شود؟
تکنیک DME به خودی خود نمیتواند جایگزین درمان ریشه باشد، اما در شرایط خاص، مانند پوسیدگیهای سطحی که نیاز به درمان ریشه ندارند، میتواند به ترمیم کمک کند و ایزولاسیون بهتری ایجاد کند.
- آیا تکنیک DME در پوسیدگیهای بزرگتر مؤثر است؟
تکنیک DME بیشتر برای پوسیدگیهای سطحی و متوسط که نیاز به ایزولاسیون و بازسازی مناسب دارند، مناسب است. برای پوسیدگیهای بزرگتر که به درمان ریشه نیاز دارند، این تکنیک بهتنهایی کفایت نمیکند.
- آیا تکنیک دیپ مارجین الویشن باعث آسیب به بافتهای دندانی میشود؟
در صورتی که بهدرستی اجرا شود، تکنیک DME آسیبی به بافتهای دندانی وارد نمیکند. در واقع، این تکنیک میتواند گزینهای ایمنتر نسبت به برخی تکنیکهای دیگر باشد که ممکن است به نسوج دندانی آسیب برسانند
- آیا تکنیک DME تأثیری بر طول عمر ترمیم دارد؟
در صورتی که تکنیک بهدرستی اجرا شود، میتواند طول عمر ترمیم را افزایش دهد، زیرا ایزولاسیون بهتری فراهم میکند و از آلودگی ترشحات بزاقی جلوگیری میکند.
